در این راهنما
برای انتخاب پمپ آب چاه کشاورزی، سطح آب هنگام کار را مبنا بگیرید، نه فقط عمق چاه. پمپ سطحی فقط وقتی مناسب است که آب هنگام کار در حد مکش آن بماند و دستگاه در مسیر شما آب کافی برساند؛ برای آب پایین‌تر، پمپ شناور یا جت با اجکتور داخل چاه را بررسی کنید.
پمپ آب چاه کشاورزی: سطحی، کفکش یا شناور؟
پمپ سطحی بالاتر از آب می‌نشیند و با مکش کار می‌کند؛ پمپ شناور چاهی و کفکش هر دو داخل آب قرار می‌گیرند، اما کاربرد و طراحی یکسانی ندارند. کفکش معمولاً برای تخلیه گودال و حوضچه ساخته می‌شود.
| سطح آب هنگام پمپاژ | گزینه | شرط اصلی |
|---|---|---|
| چند متر زیر پمپ و در حد مکش همان مدل | موتور پمپ یا الکتروپمپ سطحی | آب کافی در همان مسیر و نزدیک بودن پمپ به آب |
| پایین‌تر از حد مکش | جت با اجکتور داخل چاه، یا پمپ شناور چاه عمیق | جت معمولی کافی نیست؛ مدل باید با اندازه چاه و مسیر انتقال سازگار باشد |
چاه عمیق هم ممکن است هنگام کار آب نزدیک به سطح زمین داشته باشد. پمپ سطحی آب را با فشار هوا بالا می‌کشد. ارتفاع محل، دمای آب و افت لوله مکش سهم قابل استفاده را کم می‌کنند، پس عدد مکش کاتالوگ برای هر نصب تضمین نیست. لوله مکش باید تقویت‌شده و بدون نشتی هوا باشد. پیش از روشن شدن، محفظه پمپ را پر از آب کنید؛ هواگیری ناقص یا نشتی هوا می‌تواند جریان آب را کم یا قطع کند. موتور پمپ بنزینی یا دیزلی هم همین محدودیت مکش را دارد و فقط در فضای باز کار می‌کند.
در بحث کفکش یا شناور، پمپ شناور چاهی معمولاً چندطبقه و باریک است تا در چاه جا شود و هد بالا بسازد؛ اما کفکش را فقط وقتی داخل چاه بگذارید که سازنده برای همان چاه تأیید کرده باشد.
سطح آب هنگام کار را چطور پیدا کنید؟
از گزارش آزمایش پمپاژ چاه دو عدد بخواهید: سطح ساکن بعد از بازیابی چاه و سطح دینامیکی هنگام پمپاژ با دبی ثبت‌شده. هر دو را باید نسبت به یک نقطه ثابت در سرچاه اندازه گرفته باشند؛ اختلافشان افت سطح هنگام کار است و با عمق چاه یکی نیست. سطح آب هنگام پمپاژ و مقدار برداشت در فصل پرمصرف را هم بپرسید.
اگر گزارش ندارید، اندازه‌گیری را به متخصص چاه با سطح‌سنج مناسب بسپارید. طناب یا وزنه را کنار کابل و لوله پمپِ در حال کار پایین نفرستید و وارد چاه نشوید.
آب و اندازه چاه چه محدودیت‌هایی ایجاد می‌کنند؟
برای جاگرفتن پمپ شناور، قطر چاه را با ابعاد کامل مجموعه، کابل و فاصله لازم طبق مشخصات سازنده مقایسه کنید، نه فقط قطر نامی پمپ. آبدهی پایدار چاه سقف آبی است که می‌توانید بیرون بکشید. آبدهی پایدار را از آزمایش پمپاژ یا سابقه چاه بگیرید و دبی پمپ را بالاتر از آن انتخاب نکنید. پمپ بزرگ‌تر ممکن است مدتی آب بیشتری بکشد، ولی ظرفیت پایدار چاه را بالا نمی‌برد؛ اگر افت سطح زیاد شود، پمپ ممکن است بدون آب بچرخد و در برخی چاه‌ها شن و ماسه هم با آب بیاید. فاصله پمپ از ته چاه و عمق نصب را نصاب جداگانه و بر اساس همان مدل تعیین می‌کند.
کیفیت آب را هم بررسی کنید؛ اگر شن، ماسه یا ذرات معلق دارد، پروانه و آب‌بند سریع‌تر ساییده می‌شوند؛ برای پمپ شناور چاه عمیق، جنس پروانه و حد ذرات مجاز را از سازنده بپرسید و مدلی را که فقط برای آب تمیز معرفی شده برای آب ذره‌دار نخرید.
موتور شناور با آبی که از کنارش می‌گذرد خنک می‌شود؛ زیر آب بودن موتور به‌تنهایی خنک‌کاری را ثابت نمی‌کند. اگر آب از بالای موتور وارد چاه می‌شود یا چاه خیلی گشادتر از پمپ است، جریان کنار موتور ممکن است کم شود. در این شرایط، دفترچه همان مدل ممکن است غلاف هدایت جریان را لازم بداند؛ پوششی که آب را مجبور می‌کند از کنار موتور بگذرد. حداقل جریان خنک‌کننده به مدل بستگی دارد؛ محل ورود آب به چاه و اندازه چاه را به نصاب بگویید.
هد و دبی مناسب چاه را چطور تعیین کنید؟
مدلی بخرید که دبی مورد نیاز شما را در هد کل مسیر بدهد؛ هد کل جمع سه بخش است، همه به متر:
هد کل = فاصله عمودی سطح آب هنگام کار تا مقصد + فشار لازم در مقصد + افت لوله و اتصالات
مثال فرضی: اگر سطح آب هنگام کار ۴۰ متر زیر سرچاه باشد و مخزن باز ۵ متر بالاتر از سرچاه قرار گیرد، هد استاتیک ۴۵ متر است. فشار مقصد برای مخزن باز صفر است، ولی برای آبپاش یا شبکه تحت فشار باید فشار کاری آن را هم به متر ستون آب اضافه کنید. افت مسیر جداگانه به این عدد افزوده می‌شود: لوله باریک، زانو و شیر اصطکاک بیشتری می‌سازند، پس قطر داخلی لوله و طول مسیر را بسنجید. مقدار آب لازم را هم با واحد همان منحنی، لیتر بر ثانیه یا مترمکعب بر ساعت، مقایسه کنید.
حداکثر هد و حداکثر دبی کاتالوگ دو سر منحنی‌اند و با هم به دست نمی‌آیند؛ نقطه مورد نیاز را روی نمودار همان پمپ پیدا کنید تا در هد کل شما آب کافی بدهد. توان موتور و قطر خروجی هم به‌تنهایی نقطه کار را مشخص نمی‌کنند؛ در مدل شناور تعداد طبقات و طراحی پروانه هم اثر دارند. حجم آب لازم و ساعت‌های آبیاری مقدار جریان را مشخص می‌کنند، اما اندازه اتصال و لوله به دهانه همان مدل و افت مسیر هم بستگی دارد.
ماشین‌حساب پمپ توان هیدرولیکی و، با وارد کردن راندمان، توان مکانیکی لازم را برآورد می‌کند؛ این نتیجه، مصرف برق یا اندازه ژنراتور نیست. روش حساب هد را در راهنمای محاسبه هد پمپ و دبی لازم را در محاسبه دبی پمپ کشاورزی ببینید.
چه حفاظت‌هایی برای موتور و نصب لازم است؟
- کارکرد خشک: حفاظت باید پیش از آسیب‌دیدن پمپ، آن را خاموش کند؛ روش تشخیص کمبود آب را نصاب متناسب با موتور و نصب انتخاب کند. نوع سنسور یا فلوتر باید با تابلو و پمپ هم‌خوان باشد، چون همه آن‌ها با هر تابلویی کار نمی‌کنند.
- ولتاژ و فاز: نوع برق چاه را بگویید؛ موتور تک‌فاز و سه‌فاز تابلو و حفاظت متفاوت می‌خواهند. برای سه‌فاز، قطع یا نامتعادل شدن فازها می‌تواند به موتور آسیب بزند و برق‌کار باید حفاظت را متناسب با موتور تنظیم کند.
- کابل: سطح مقطع را از جدول سازنده موتور بر اساس جریان و طول کابل انتخاب کنید؛ کابل ضعیف یا بلند افت ولتاژ ایجاد می‌کند.
نصب پمپ در چاه عمیق را به نصاب مجاز بسپارید و لوله مقاوم به فشار و اتصالات محکم و بدون نشتی بخواهید. پیش از خرید، دسترسی به سرویس و قطعات یدکی همان مدل را بپرسید؛ تعمیر بخش‌های داخل چاه ممکن است به بیرون‌کشیدن مجموعه نیاز داشته باشد، پس این کار را هم در هزینه نگهداری در نظر بگیرید. اگر پمپ سطحی آب نمی‌دهد، پیش از عوض کردن مدل، هواگیری، نشتی هوا در لوله مکش، شیر یک‌طرفه و صافی را بررسی کنید (علت‌های آب ندادن پمپ).
اگر برق چاه قطع می‌شود یا برق شبکه ندارید، ژنراتور برای پمپ کشاورزی یا پمپ خورشیدی کشاورزی را بررسی کنید؛ هر دو باید با پمپ همان چاه هم‌خوان باشند. در دشت‌هایی که آب هر سال پایین‌تر می‌رود، راهنمای پمپ چاه در دشت‌های افت‌دار هم مفید است.
برای پیشنهاد پمپ از کجا شروع کنیم؟
برای شروع، سطح آب هنگام کار را به فروشگاه ما در کرمان بگویید؛ اگر آن را نمی‌دانید، گزارش چاه یا مشخصات پمپ فعلی را بفرستید. برای انتخاب مدل، آبدهی پایدار چاه، برق تک‌فاز یا سه‌فاز و مقصد آب هم باید بررسی شود.